|
การเจาะคอ
(Tracheostomy)
ภาควิชาโสต นาสิก ลาริงซ์วิทยา
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
การเจาะคอ คือการสร้างทางติดต่อระหว่างท่อลม (trachea) กับผิวหนังบริเวณด้านหน้าของลำคอ เพื่อให้ผู้ป่วยหายใจได้สะดวกขึ้น โดยจุดประสงค์ในการเจาะคอแตกต่างกันไป ในผู้ป่วยแต่ละราย เช่น
- เพื่อบรรเทาอาการอุดกั้นในระบบทางเดินหายใจ (airway obstruction) ได้แก่ ผู้ป่วยที่เป็นมะเร็งกล่องเสียงหรือท่อลมตีบ, ผู้ป่วยที่มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ชนิดรุนแรง
- เพื่อให้ใช้เครื่องช่วยหายใจเป็นระยะเวลานานได้โดยไม่มีผลข้างเคียงของการที่ต้องใส่ท่อช่วยหายใจเป็นระยะเวลานาน
- เพื่อสามารถดูดเสมหะในท่อลมและหลอดลมได้ดีขึ้นโดยเฉพาะผู้ป่วยที่ไม่รู้สติ
- เพื่อช่วยปกป้องทางเดินหายใจส่วนล่างในผู้ป่วยที่มีการสำลักเลือด, เสมหะ หรือสิ่งอาเจียน หรือผู้ป่วยที่ไม่สามารถไอได้ เช่น ผู้ป่วยอัมพาต หรือ ผู้ป่วยที่ไม่รู้สติ
ผู้ป่วยจะได้รับการผ่าตัดเจาะท่อลม ผ่านทางแผลผ่าตัดด้านหน้าของลำคอ โดยวิธีใช้ยาชาเฉพาะที่ หรือวิธีดมยาสลบ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับแพทย์ผู้ทำการผ่าตัด, โรค และภาวะของผู้ป่วย
ผู้ป่วยจะได้รับการเตรียมผิวหนังบริเวณด้านหน้าของลำคอ เพื่อที่จะทำผ่าตัด และในรายที่ผ่าตัดโดยวิธีดมยาสลบ แพทย์จะให้งดน้ำและอาหารหลังเที่ยงคืน เพื่อป้องกันการสำลักอาหารลงปอด เวลาดมยาสลบ
การดมยาสลบ มีโอกาสเสี่ยงที่จะเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น เสียงแหบจากสายเสียงบวม ปอดอักเสบจากการสูดสำลัก แต่ภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้พบได้น้อยมาก
หลังผ่าตัด จะมีแผลที่ผิวหนังบริเวณด้านหน้าของลำคอ มีผ้าก๊อซปิดแผล และท่อช่วยหายใจและมีเส้นด้ายดึงขอบท่อลมออกจากแผล เส้นด้ายจะช่วยให้แพทย์ใส่ท่อช่วยหายใจเข้าไปได้ใหม่ กรณีท่อช่วยหายใจหลุด ผู้ป่วยอาจมีเลือดซึมออกจากแผลได้เล็กน้อย ผู้ป่วยจะได้รับยาที่จำเป็น เช่น ยาแก้ปวด ยาแก้อักเสบ ยาขับเสมหะ หรือยาละลายเสมหะ และจะมีสายให้น้ำเกลืออยู่ที่แขน เมื่อผู้ป่วยกินได้ดีพอควร แพทย์จะเอาสายให้น้ำเกลือออก ในรายที่จำเป็นต้องใช้ท่อช่วยหายใจที่เป็นพลาสติกซึ่งมีถุงลมอยู่ด้านข้างเพื่อยึดให้ท่ออยู่กับที่ ประมาณ 24 ชั่วโมงหลังเจาะคอ แพทย์จะเอาลมในถุงลมที่ติดกับท่อช่วยหายใจออกให้ และประมาณ 72 ชั่วโมงหลังผ่าตัด จะเปลี่ยนเป็นท่อช่วยหายใจซึ่งไม่มีถุงลม เนื่องจากจะล้างและทำความสะอาดได้ง่ายกว่า ท่อช่วยหายใจชนิดไม่มีถุงลม มีทั้งชนิดพลาสติกและโลหะ
ภาวะแทรกซ้อน ที่อาจเกิดจากการผ่าตัด ได้แก่ แผลผ่าตัดติดเชื้อ, มีเลือดออกใต้แผลผ่าตัด, การมีลมในชั้นใต้ผิวหนัง, เยื่อหุ้มปอดรั่ว มีลมในช่องเยื่อหุ้มปอด, การอุดตันในกล่องเสียง, ท่อลม หรือหลอดลมจากเนื้อเยื่อพังผืด, เสมหะอุดตันท่อช่วยหายใจ, ท่อช่วยหายใจหลุดหลังผ่าตัด, แผลที่เจาะคอไว้ไม่ปิดหลังเอาท่อช่วยหายใจออก แต่ภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้พบได้น้อยมาก ถ้าไม่มีภาวะแทรกซ้อนผู้ป่วยจะกลับบ้านได้หลังผ่าตัดประมาณ 3-5 วัน
ในกรณีที่ไม่มีข้อบ่งชี้ในการคาท่อช่วยหายใจไว้แล้ว แพทย์จะเอาท่อช่วยหายใจออกให้ก่อนกลับบ้าน ในกรณีที่ต้องใส่ท่อช่วยหายใจกลับบ้าน ผู้ป่วยและญาติจะได้รับการสอนและฝึกหัดให้สามารถดูแลแผล และทำความสะอาดท่อช่วยหายใจได้ก่อนกลับบ้าน
การนัดตรวจหลังออกจากโรงพยาบาล แพทย์จะนัดมาดูแผลผ่าตัดและตัดไหม รวมทั้งวางแผนการรักษาขั้นต่อไปประมาณ 1 สัปดาห์หลังผ่าตัด |
