Back to Homa Page About RCOT Committee Carlendar CME Journal Links Webboard Member Contact Sitemap

 

การผ่าตัดเลื่อนกระดูกขากรรไกรบนและล่างมาทางด้านหน้า
(Maxillo-Mandibular Advancement) เพื่อการรักษาภาวะหยุดหายใจขณะหลับ

ผศ. นพ. ปารยะ อาศนะเสน
ภาควิชาโสต นาสิก ลาริงซ์วิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

   


สาเหตุหนึ่งที่ทำให้ทางเดินหายใจส่วนบนตีบแคบ ทำให้เกิดอาการกรนและภาวะหยุดหายใจขณะหลับ คือ การที่กระดูกขากรรไกรบน (maxilla) และกระดูกขากรรไกรล่าง (mandible) ถอยร่นไปทางด้านหลัง (maxillomandibular deficiency) ทำให้ขนาดของทางเดินหายใจเล็กลง นอกเหนือไปจาก การหนาตัว และการหย่อนยานของเนื้อเยื่ออ่อนในระบบทางเดินหายใจส่วนบน

การผ่าตัดเลื่อนกระดูกขากรรไกรบนและล่างมาทางด้านหน้า ( Maxillo-Mandibular Advancement: MMA) นี้เป็นการผ่าตัดรักษาภาวะหยุดหายใจขณะหลับที่ได้ผลดีที่สุด โดยสามารถขยายส่วนของทางเดินหายใจที่ตีบแคบระดับหลังเพดานอ่อน คอหอย (pharynx) โดยเฉพาะหลังโคนลิ้น และคอหอยส่วนล่าง (hypopharynx) ได้ โดยการเลื่อนกระดูกโครงสร้างของใบหน้าไปข้างหน้า นอกจากนั้นยังช่วยเพิ่มความตึงตัวของกล้ามเนื้อในระบบทางเดินหายใจส่วนบน ป้องกันการหย่อนยาน และการยุบ หรือหย่อนตัวของทางเดินหายใจส่วนบนด้วย การผ่าตัดชนิดนี้สามารถเลือกทำเป็นการผ่าตัดเริ่มต้นเลยก็ได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้ป่วยที่มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับชนิดปานกลางถึงรุนแรง หรือมีความผิดปกติของโครงสร้างของกระดูกใบหน้า (กระดูกขากรรไกรบนและล่าง) หรือเลือกทำในกรณีที่ผ่าตัดรักษาภาวะหยุดหายใจขณะหลับโดยวิธีอื่นๆแล้ว ล้มเหลวก็ได้

นอกจากนั้นการเลื่อนกระดูกขากรรไกรบนและล่าง อาจช่วยในด้านความสวยงามของใบหน้าด้วย โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีผิวหน้าหย่อนยาน ซึ่งจะทำให้ผิวหนังบริเวณใบหน้าตึงมากขึ้น รูปใบหน้าอาจเปลี่ยนเล็กน้อย

การผ่าตัด
ผู้ป่วยจะได้รับการพิมพ์ฟัน และจำลองโครงสร้างของกระดูกใบหน้าด้วยคอมพิวเตอร์ก่อนโดยทันตแพทย์ ด้วยแบบจำลองนี้ แพทย์สามารถลองเลื่อนกระดูกขากรรไกรบนและล่างได้ เพื่อประมาณว่าทางเดินหายใจจะเพิ่มขึ้นเท่าไร หลังผ่าตัด

ผู้ป่วยจะได้รับการผ่าตัดโดยใช้ยาสลบ ระยะเวลาในการผ่าตัดประมาณ 4-5 ชั่วโมง ผู้ป่วยจะได้รับการมัดฟัน เพื่อยึดกระดูกขากรรไกรบนและล่างเข้าด้วยกันก่อนที่จะผ่าตัดเลื่อนกระดูกขากรรไกร โดยใช้เครื่องมือทางทันตกรรม เพื่อให้การสบฟันคงเดิม หลังจากนั้นแพทย์จะทำการตัดกระดูกขากรรไกรบน เหนือปลายรากฟัน โดยลงแผลผ่าตัดใต้เหงือก (ไม่มีแผลที่ใบหน้าภายนอก) หลังจากนั้นจะเลื่อนขากรรไกรบนมาทางด้านหน้าประมาณ 10-12 มิลลิเมตร และยึดกับกระดูกใบหน้าด้านบนด้วยวัสดุยึดกระดูกทางการแพทย์ (plate และ screw) หลังจากนั้นแพทย์จะตัดกระดูกขากรรไกรล่างบางส่วนโดยลงแผลในปาก (ไม่มีแผลที่ใบหน้าภายนอก) และเลื่อนมาทางด้านหน้าเป็นระยะเท่ากับการเลื่อนกระดูกขากรรไกรบน (ดังนั้นการสบฟันจะคงเดิม) กระดูกขากรรไกรล่างส่วนที่ถูกตัดออกมาส่วนหน้าจะถูกยึดกับกระดูกขากรรไกรล่างส่วนหลังด้วยวัสดุยึดกระดูกทางการแพทย์ (plate และ screw) เช่นกัน หลังจากนั้นแพทย์จะยึดขากรรไกรบนและล่างไว้ด้วยยาง เพื่อให้การสบฟันเข้าที่ และกระดูกที่ถูกตัดยึดติดกันได้ดี

หลังจากผ่าตัด
ผู้ป่วยจะได้รับการสังเกตอาการในห้อง ICU เป็นระยะเวลา 1 คืน ถ้าไม่มีปัญหาแทรกซ้อนใดๆ จากการผ่าตัด ผู้ป่วยจะถูกย้ายกลับไปที่หอผู้ป่วยธรรมดาในวันรุ่งขึ้น ผู้ป่วยอาจรู้สึกว่าบริเวณใบหน้าบวมได้ และอาจรู้สึกชาบริเวณใบหน้าได้ และมีอาการปวดบริเวณแผลผ่าตัด การประคบน้ำแข็งบริเวณขากรรไกรจะทำให้ลดบวมเร็วขึ้น ในช่วงแรกๆแพทย์จะให้ผู้ป่วยหายใจโดยใช้หน้ากากที่มีออกซิเจนและความชื้น ริมฝีปากอาจบวมและแห้ง เจ็บหลังผ่าตัด การทาขี้ผึ้ง หรือวาสลีน จะทำให้ผู้ป่วยรู้สึกดีขึ้น ผู้ป่วยอาจรู้สึกว่าจมูกคัด หายใจไม่ออก อาจมีเลือดที่ค้างอยู่ในโพรงจมูกและไซนัสไหลออกมาได้ แพทย์อาจแนะนำให้ล้างจมูกหรือพ่นน้ำเกลือเข้าไปในโพรงจมูก เพื่อชะล้างสิ่งสกปรก ผู้ป่วยอาจมีรอยช้ำ หรือมีเลือดออกใต้ผิวหนังบริเวณคอและใบหน้าได้ ซึ่งจะค่อยๆหายไปได้เอง
ผู้ป่วยอาจต้องพักฟื้นอยู่ในโรงพยาบาล 2-3 วัน ผู้ป่วยสามารถกลับบ้านได้ ถ้าทางเดินหายใจยุบบวมดี ไม่มีการอุดกั้น ผู้ป่วยสามารถรับประทานอาหารเหลวและน้ำได้ดี และไม่เจ็บปวดแผลมาก ผลของการผ่าตัดนั้นจะเห็นผลทันทีหลังผ่าตัด และจะเห็นผลชัดเจนยิ่งขึ้น หลังเนื้อเยื่อของทางเดินหายใจยุบบวม ประมาณ 2 สัปดาห์หลังผ่าตัด ส่วนใหญ่ผู้ป่วยมักกลับไปทำงานได้ภายในระยะเวลา 1 เดือน
แพทย์จะใช้ยางยึดขากรรไกรบนและล่างไว้ด้วยกัน ประมาณ 2-4 สัปดาห์ หลังจากนั้นจะเอายางออกให้ ผู้ป่วยสามารถเคลื่อนไหวขากรรไกรบนและล่างได้ สามารถรับประทานอาหารเหลว หรืออาหารอ่อนได้เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม ไข่ตุ๋น แต่ไม่ควรเคี้ยวอาหารเป็นระยะเวลาอย่างน้อย 6 สัปดาห์ หลังผ่าตัด 6 สัปดาห์ แพทย์จะเอาเหล็กที่ครอบฟันบน และล่าง (arch bar) ออก และอนุญาตให้ผู้ป่วยเริ่มเคี้ยวอาหารได้

ภาวะแทรกซ้อน

  • อาจมีอาการชาบริเวณเหงือกด้านบน หรือด้านล่าง หรือบริเวณริมฝีปากหรือคางได้ เนื่องจากอาจมีการกระทบกระเทือนเส้นประสาทสัมผัสที่มาเลี้ยงบริเวณดังกล่าวจากการผ่าตัด
  • การติดเชื้อบริเวณแผลผ่าตัด (พบได้น้อย)
  • อาการปวดแผลหลังผ่าตัด
  • กระดูกขากรรไกรบนและล่างเลื่อนมาด้านหน้า อาจทำให้รูปหน้าผิดไปจากเดิมได้เล็กน้อย
  • ภาวะเลือดออกมากหลังผ่าตัด
  • กระดูกขากรรไกรบนตายจากการขาดเลือดมาเลี้ยง (พบได้น้อย)
  • กระดูกขากรรไกรบนและล่างที่เลื่อนมาด้านหน้า เกิดการเลื่อนตัว ไม่ยึดติดกัน เนื่องจากวัสดุที่ใช้ยึดกระดูกหลวมหรือเคลื่อน มักพบในผู้ป่วยที่มีน้ำหนักเกินมากๆ อาจทำให้การสบฟันผิดปกติไปจากเดิมที่ควรจะเป็น
  • เวลารับประทานอาหาร หรือดื่มน้ำอาจมีสำลักขึ้นจมูกได้

 


Home | About us | Committee | Webboard | Member | Contact us | Site map
 

© Copyright Royal College of Otolaryngists of Thailand. All Rights Reserved.2001-2002