Image
Login เข้าสู่ระบบ

การทำผ่าตัดตกแต่งเพดานอ่อน และลิ้นไก่โดยใช้เลเซอร์ (Laser-assisted uvulopalatoplasty : LAUP)

Last update: 16.04.2009


เป็น การผ่าตัดที่นิยมทำในการรักษา อาการนอนกรน และ/ หรือมีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ โดยเป็นการผ่าตัดเอาเนื้อเยื่อที่หย่อนยานบริเวณลิ้นไก่และเพดานอ่อนออกทีละ น้อยโดยใช้แสงเลเซอร์ซึ่งจะทำให้ทางเดินหายใจบริเวณคอหอยกว้างขึ้นโดยการใช้ ยาชาเฉพาะที่ การผ่าตัดแก้ไขพยาธิสภาพดังกล่าวโดยใช้แสงเลเซอร์ มีข้อดีคือ มีความแม่นยำในการรักษาสูงและสามารถห้ามเลือดได้ดี วิธีนี้ยังสามารถลดขนาดเนื้อเยื่อต่างๆ ที่อุดกั้นทางเดินหายใจส่วนบนได้ด้วย (laser vapourization) เช่น ต่อมทอนซิลที่โต โคนลิ้นที่มีขนาดใหญ่ หรือ เยื่อบุจมูกที่บวมมาก ทำให้ทางเดินหายใจกว้างขึ้นอาการนอนกรนและ/หรือ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ น้อยลง ผู้ป่วยหายใจได้สะดวกขึ้น

 

ผศ.นพ. ปารยะ อาศนะเสน
สาขาโรคจมูกและโรคภูมิแพ้
ภาควิชาโสต นาสิก ลาริงซ์วิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

 

เป็น การผ่าตัดที่นิยมทำในการรักษา อาการนอนกรน และ/ หรือมีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ โดยเป็นการผ่าตัดเอาเนื้อเยื่อที่หย่อนยานบริเวณลิ้นไก่และเพดานอ่อนออกทีละ น้อยโดยใช้แสงเลเซอร์ซึ่งจะทำให้ทางเดินหายใจบริเวณคอหอยกว้างขึ้นโดยการใช้ ยาชาเฉพาะที่ การผ่าตัดแก้ไขพยาธิสภาพดังกล่าวโดยใช้แสงเลเซอร์ มีข้อดีคือ มีความแม่นยำในการรักษาสูงและสามารถห้ามเลือดได้ดี วิธีนี้ยังสามารถลดขนาดเนื้อเยื่อต่างๆ ที่อุดกั้นทางเดินหายใจส่วนบนได้ด้วย (laser vapourization) เช่น ต่อมทอนซิลที่โต โคนลิ้นที่มีขนาดใหญ่ หรือ เยื่อบุจมูกที่บวมมาก ทำให้ทางเดินหายใจกว้างขึ้นอาการนอนกรนและ/หรือ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ น้อยลง ผู้ป่วยหายใจได้สะดวกขึ้น

วิธี นี้สามารถทำได้โดยใช้ยาชาเฉพาะที่ ผู้ป่วยจึงไม่จำเป็นต้องนอนโรงพยาบาล ผลของการลดขนาดของเนื้อเยื่อดังกล่าวจะเห็นชัดเจนใน 4 สัปดาห์ อาจทำซ้ำได้อีก ถ้าผลยังไม่เป็นที่น่าพอใจ วิธีนี้ง่ายในการทำ ผลข้างเคียงน้อยและได้ผลดี การผ่าตัดชนิดนี้เป็นการผ่าตัดผ่านทางช่องปาก แพทย์จะใส่เครื่องมือทางช่องปาก ผู้ป่วยจึงไม่มีบาดแผลใดๆ ที่มองเห็นได้จากภายนอก การผ่าตัดชนิดนี้ควรทำเมื่อผู้ป่วยมีร่างกายแข็งแรงสมบูรณ์ดี ไม่เป็นหวัดหรือมีการติดเชื้อของระบบทางเดินหายใจเฉียบพลัน

ก่อนผ่าตัด การผ่าตัดชนิดนี้สามารถทำได้โดยโดยการใช้ยาชาเฉพาะที่ แพทย์จะตรวจความสมบูรณ์ของร่างกายผู้ป่วยก่อนผ่าตัด เช่นการตรวจเลือด ผู้ป่วยสามารถมาโรงพยาบาลวันที่นัดทำผ่าตัดได้เลย ในบางรายแพทย์อาจแนะนำให้นอนในหอผู้ป่วยหลังผ่าตัด 1 คืน เพื่อสังเกตการหายใจหลังผ่าตัด

การใช้ยาชาเฉพาะที่  มีโอกาสเสี่ยงที่จะเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ใจสั่น  หน้ามืด  เป็นลม  หูอื้อ แต่อาการเหล่านี้มักหายได้เอง   หายใจลำบากเนื่องจากทางเดินหายใจบวม  ในรายที่มีอาการดังกล่าวรุนแรงมาก  อาจต้องใส่ท่อช่วยหายใจ (endotracheal tube) ไว้หลังผ่าตัดเสร็จ  และนอนในหอผู้ป่วยหลังผ่าตัด

หลังผ่าตัด  จะมีแผลที่ผิวหนังบริเวณหน้าหู   ในกรณีที่ผ่าตัดต่อมน้ำลายหน้าหู  หรือแผลที่คอใต้ขากรรไกรล่าง  ในกรณีผ่าตัดต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกรล่าง  มีผ้าก๊อซปิดแผล และท่อระบายออกจากแผล   เพื่อป้องกันเลือดออก และคั่งอยู่ใต้แผล     ผู้ป่วยจะได้รับยาที่จำเป็น เช่น ยาแก้ปวด  ยาแก้อักเสบ   ยาขับเสมหะ หรือยาละลายเสมหะ และจะมีสายให้น้ำเกลืออยู่ที่แขน     เมื่อผู้ป่วยรับประทานได้ดีพอควร แพทย์จะเอาสายให้น้ำเกลือออก     เมื่อสารต่างๆ ใต้แผลที่ออกจากท่อระบายน้อยลง แพทย์ก็จะเอาท่อระบายออกให้

หลังผ่าตัด            

1.  ผู้ป่วยจะมีแผลที่เพดานอ่อน และลิ้นไก่    อาจมีอาการเจ็บคอ  กลืนอาหารหรือน้ำลายลำบากจากแผลผ่าตัด  ทำให้รับประทานไม่ค่อยสะดวก  อาจมีน้ำลายปนเลือดออกมาได้บ้างเล็กน้อย
2.  ผู้ป่วยอาจจะมีไข้ หรือมีอาการบวม หรือรู้สึกติดๆ ขัดๆ ตึงๆ คล้ายมีสิ่งแปลกปลอมบริเวณคอ หรือมีเสียงเปลี่ยนได้   ซึ่งอาการดังกล่าวมักจะหายไปภายใน 1 สัปดาห์ 
3.  หลังการผ่าตัด 1-2 วันแรก เพดานอ่อน และลิ้นไก่    อาจบวมมากขึ้นได้  ทำให้หายใจอึดอัด ไม่สะดวก ทำให้อาการกรนมากขึ้นได้  ดังนั้นจึงควรนอนศีรษะสูง โดยใช้หมอนหนุน หรือนอนบนที่นอนที่สามารถปรับความเอียงได้  อมและประคบน้ำแข็งบ่อยๆ ในช่วงสัปดาห์แรก    เพื่อลดอาการบวมบริเวณที่ทำผ่าตัด   ถ้าอาการหายใจไม่สะดวก เป็นมากขึ้นเรื่อยๆ จนถึงขั้นรุนแรง  ควรรีบไปโรงพยาบาลเพื่อปรึกษาแพทย์ทันที  
4.  ผู้ป่วยจะได้รับยาแก้อักเสบ  ยาแก้ปวด  ยาลดบวม และยากลั้วคอ ผู้ป่วยควรจะรับประทานยาดังกล่าวให้หมด  ไม่ว่าอาการจะดีขึ้นหรือไม่ก็ตาม    ผู้ป่วยสามารถรับประทานยาแก้ปวด เช่น พาราเซตามอล เมื่อจำเป็นได้
5.  ควรหลีกเลี่ยงการขากเสมหะแรงๆ   การล้วงคอ  หรือแปรงฟันเข้าไปในช่องปากลึกเกินไป   การออกแรงมาก   การเล่นกีฬาที่หักโหม หรือยกของหนักหลังผ่าตัดภายใน 24-48 ชั่วโมงแรก เพราะอาจทำให้มีเลือดออกจากแผลในช่องปากได้   ถ้ามีเลือดออกจากช่องปาก ควรนอนพัก  ยกศีรษะสูง อมน้ำแข็งในปาก  นำน้ำแข็งหรือ cold pack มาประคบบริเวณหน้าผากหรือคอ  เพื่อให้เลือดหยุด  การประคบหรืออมน้ำแข็งควรประคบ หรืออมประมาณ 10 นาที แล้วจึงเอาออกประมาณ 10 นาที แล้วค่อยประคบหรืออมใหม่เป็นเวลา 10 นาที  ทำเช่นนี้สลับกันไปเรื่อยๆ  ถ้าเลือดออกไม่หยุดหรือออกมากผิดปกติ ควรรีบไปโรงพยาบาลเพื่อปรึกษาแพทย์ทันที
6.  ควรรับประทานอาหารอ่อน เช่น โจ๊ก หรือข้าวต้ม   ไม่ควรรับประทานอาหารที่แข็งหรือร้อน หรือรสเผ็ดหรือจัดเกินไปอย่างน้อย 1 สัปดาห์หลังผ่าตัด    อาหารที่รับประทานหลังผ่าตัด ควรเป็นอาหารเหลวที่เย็น   หรือไอศกรีม      ในระยะแรกเวลาดื่มน้ำ หรือรับประทานอาหาร  อาจมีสำลักออกจมูกได้บ้าง   จึงควรดื่มน้ำและรับประทานอาหารอย่างช้าๆ และอย่างระมัดระวัง  ส่วนใหญ่เมื่อกล้ามเนื้อบริเวณเพดานอ่อนปรับตัวได้  อาการดังกล่าวจะค่อยๆ ดีขึ้นเอง  นอกจากนั้นควรกลั้วคอ ทำความสะอาดบ่อยๆ และแปรงฟันทุกครั้งหลังรับประทานอาหาร
7.  โดยปกติ หลังผ่าตัดประมาณ 4  สัปดาห์  แผลจะหายเป็นปกติ   เพดานอ่อน และลิ้นไก่    จะลดขนาดลง  อาการนอนกรน และ/หรือ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับจะดีขึ้น หลังทำการผ่าตัดประมาณ 4  สัปดาห์  ถ้าอาการนอนกรน และ/หรือ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับไม่ดีขึ้นจนเห็นได้ชัด ภายในระยะเวลาดังกล่าว   อาจต้องรับการรักษาซ้ำอีก  จนกว่าอาการดังกล่าวจะดีขึ้น

ภาวะแทรกซ้อน  โรค แทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้คือ เลือดออกจากแผลผ่าตัด ซึ่งถ้าออกมากจะต้องไปทำการห้ามเลือดในห้องผ่าตัด   การหายใจลำบากจากการบวมของเนื้อเยื่อรอบๆ บริเวณผ่าตัด  หรือแผลผ่าตัดติดเชื้อ  แต่พบได้น้อย     ผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัด เนื่องจากมีข้อบ่งชี้ของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ โดยเฉพาะผู้ป่วยที่อ้วนมาก  มีโรคหัวใจหรือโรคปอดร่วมด้วย  มีดัชนีของการหยุดหายใจขณะหลับสูง   มีระดับออกซิเจนในเลือดต่ำมากในเวลาหลับที่ตรวจพบตั้งแต่ก่อนผ่าตัด จะเป็นผู้ที่มีอัตราเสี่ยงของการเกิดภาวะแทรกซ้อนได้มากกว่าผู้ป่วยที่เข้า รับการผ่าตัดที่ไม่มีภาวะดังกล่าว

ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงที่อาจเกิดขึ้นได้  ไม่พบบ่อยแต่ควรทราบและระวังล่วงหน้าคือ การหายใจลำบากจากการบวมในช่องคอ         ผู้ป่วยที่มีอัตราเสี่ยงของการเกิดภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้จะได้รับการแนะนำให้ นอนในหอผู้ป่วยหลังผ่าตัด  1 คืน เพื่อสังเกตการหายใจหลังผ่าตัด

โดย ทั่วไป ผู้ป่วยสามารถกลับบ้านได้หลังผ่าตัดโดยไม่ต้องนอนโรงพยาบาล  การปฏิบัติตัวที่ถูกต้องภายหลังการผ่าตัดมักทำให้การผ่าตัดรักษาได้ผลดี

การนัดตรวจหลังออกจากโรงพยาบาล          แพทย์จะนัดมาดูแผล ประมาณ 1 สัปดาห์หลังผ่าตัด